اوغوز خانینگ نسلیندن ترکمن آدلی ایلیم بار***** گلستاندا بلبل دیر سیراپ دوران دیلیم بار
اوغوز خانینگ نسلیندن ترکمن آدلی ایلیم بار***** گلستاندا بلبل دیر سیراپ دوران دیلیم بار
|
درباره سایت  ترکمن کلاسیک و معاصر شاعر لرینه و اولارینگ شعر ( غوشغی ) لرینه غیزیقماق بیلن, شول سایتی بچردیم بو سایت فیسبوک توپاری ( ترکمن شاعرلر توپاری ) نه باغلی دیر. توپار ده پایلاشیلان شاعرلرینگ سوانح سی دیریچیلیگی ، یاشایشی و شعر ( غوشغی ) لری، و شونگا مینگزش مطلبلار دن عبارت دیر. و شو آیدیلان ذاد لارینگ باره سیندا دوستلارینگ یازان نظر و دوشینچه لری توپار دن گوچیریلیب آلینان دیر. سایتینگ آچیلان تاریخی 2013/9/23 Mob: 093792103245 009784339819 ghanizada2015@gmail.com 
کتاب های ترکمنی
لوگوی سایت جانیم ترکمن سایتیندین حمایت اتماک لیک اوچین ، اشاق داکی کد لاری کاپی ادیب، سایتینگیز تنظیماتینه تاشلانگ !
پیوند دوستان آموزش کمپیوتر ( غنی زاده کمپیوتر) تورکجه آدلار . تورکجه تاریخ تدقیقاتی وبلاگ انجمن اجتماعی-فرهنگی یورت دربلخ نوشته های پیشین |
ترکمنها از شیر شتر اکثرا برای تهیه دوغ شتر استفاده می کنند. چونکه برای
ترکمنها هیچ چیزی نمی تواند در گرمای سخت و طاقت فرسای بیابان بهتر از دوغ
شتر باشد. شیر شتر را با دست می دوشند. مهمترین امتیاز مصرف دوغ شتر طبیعی
بودن و مفید بودن آن در درمان بیماریهایی مانند سل و معده و فشار خون می
باشد. از شیر شتر به غیر از دوغ شتر آق آران، سوزمه، پنیر و کره نیز عمل می
آید که همگی در برنامه غذایی ترکمنهای صحرا نشین جایگاه خاصی دارد. دوغ شتر را با ترشاندن شیرشتر درست می کنند و برای تهیه دوغ حتما باید شیر شتر تازه باشد. شیر شتر را داخل ظرفی لعابدار یا داخل کوزه می ریزند و روی آن مایه ی از قبل ترشانده شده که مزه ی ترشی آن 100 الی 150 درجه باشد را اضافه می کنند و به مدت 3 دقیقه مواد را هم می زنند بعد از هم زدن مقدار 5/1 برابر یا 2 برابر مواد آب اضافه می کنند در این روش دوغ شتر بطور طبیعی گازدار و ازته می شود. در این هنگام مزه ی ترش شیر شتر در مدت 30 دقیقه 60 الی 70 درجه می رسد و در روی مواد حالت کف غلیظ شکل می گیرد که اصطلاحا به آن آق آران می گویند. آق آران را از روی مواد بر میدارند باقیمانده آن نیز دوغ شتر خواهد بود پس از آن برای گاز دار کردن و بیشتر شدن مزه ی ترش آن دوغ شتر را به مدت 4 الی 12 ساعت در دمای 20 الی 25 درجه بطور سر بسته نگهداری می کنند. مزه ترش آق آران در این مدت به 18الی20 درجه و دوغ شتر به 90 الی 100 درجه می رسد و بوی مخصوص و خوشی از آن بیرون می آید که این بو نیز نشانه ی آماده شدن آن می باشد. این روش تجربه ایست گرانبها برای ترکمنها که بتوانند از شیر شتر با روش ترشاندن آن مایعی بسیار مفید و طبیعی برای سلامتی خود بدست بیاورند. ترکمنها مثالی دارند (دویه مالینگ، دنیا مالینگ) یعنی اگر شتر داشته باشی انگار دنیا رو داری. اهمیت شیر شتر در سلامتی انسانها را می توانیم در افسانه آق پامیق ببینیم. آق پامیق با نیتی پاک و الگو شدن به دیگران می تواند برادران خود را را با خوراندن شیر شتر از مرگ نجات دهد. شتر حیوانی با کرامت و احترام در بین ترکمنهاست که در بین ضرب المثلها و سخنان ترکمنها از شتر به نیکی سخن به میان میاورند. (حاتاردا نر بولسو یوک یرده قالماز) یعنی در ردیف کاروان شتر شتر نر اگر باشد آن بار هیچ وقت روی زمین نمی ماند. این فقط یک مثال ساده نیست بلکه به عنوان وصیت و نصیحت ایست به جوانان که همیشه به عنوان یار و غمخوار به افراد ضعیف کمک کنند و دست نیازمندان را بگیرند و به آنها کمک کنند. همچنین در داستان (شاصنم غریب) متن «کجبانی چکماگه آق مایا گرگ» اهمیت بالای این جانور آرام را در میان را نشان می دهد. در میان ترکمنها نقل است (دویه چالی درده داری) یعنی دوغ شتر دوای دردهاست. امیدواریم با نوشیدن دوغ شتر غیر از بر آورده شدن تشنگیمان روحمان هم به آرامش برسد.  منبع اصلي سايت: www.bayragh.ir
معنای برخی از اسامی دختر ترکمن و زیباترین نامهای ترکمنی ترکمن ها با توجه به ویژگی های قومی و محلی و شرایط زیست خود، اسامی زیبایی را برای فرزندان خود می نهند. البته این اسامی از طبیعت محیط اطراف و شرایط اجتماعی – اقتصادی آنان الهام می گیرد. در گذشته هر یکی از اسامی ترکمن ها، بنا به مناسبتی به نوزاد اطلاق می شده و این اسامی با زمان و لحظه تولد فرزند، حتی فصول و ماه های سال و شرایط جوی لحظه تولد ارتباط داشته است. زیباترین نامهای ترکمنی
در اینجا به بررسی فلسفه وجودی تعدادی از نام های دختران ترکمن می پردازیم: - آرتیق گل به معنی گل زیادی
این نام را موقعی به نوزاد دختر می نهند که در خانواده ای چند دختر پشت سر هم متولد شود و آنان در انتظار پسری باشند. وقتی که باز هم دختر به دنیا بیاید نام او را «آرتیق گل» و یا «دویدوق» به معنی سیر شدیم که همان معنی دختر بس باشد، می گذراند. - آلتینای به معنی ماه طلایی آی به معنی ماه است و دخترانی که در شبهای مهتابی به دنیا می آیند، این نام را بر آنان می نهند. - باختی این نام را موقعی که نوزادی به هنگام جشن و شادی متولد شود می گذراند. البته بایرام گل، بایرام بی بی، بایرام سلطان نیز از این جمله اند. - هسل به معنی عسل ترکمن ها به عسل «بال» می گویند و هسل را فقط برای نامیدن دختران بکار می برند. - آننا بخت به معنی بخت و اقبال جمعه آننا به معنی جمعه می باشد و موقعی که دختری در روز جمعه و یا شب جمعه به دنیا بیاید، این اسم را بر او می گذارند. - انه که وقتی که زنی بعد از تولد فرزند، مریض و ضعیف باشد، آن وقت بچه را کسی نگهداری می کند و حتی شیر می دهد. به این زن «انه که» می گویند. - تأج به معنی خال قرمز دخترانی که در بدن خود خال قرمز داشته باشند این اسامی را می گیرند: تاج گل، تاج بی بی، تاج بیکه، تاج سلطان - توواق به معنی پرده نازک نوزاد در رحم مادر پرده نازکی به دور خود دارد و گاهی ممکن است نوزاد با همین پرده نازک به دنیا بیاید، در آن صورت این پرده توسط ماما (قابله) برداشته می شود. این پرده نازک در زبان ترکمنی «توواق» گفته می شود و دخترانی که با این پرده نازک متولد شوند، این اسامی را می گیرند: توواق بی بی، توواق سلطان، توواق گل - قار بی بی به معنی خاتون برف قار به معنی برف و بی بی به معنی خاتون و بانو می باشد و دخترانی که به هنگام باریدن برف به دنیا بیایند، این نام گذاشته می شود. - حاجی بی بی کسی که به حج رفته باشد و در غیاب او خانم و یا عروسش، دختری به دنیا آورد اسم آن نوزاد را حاجی بی بی، حاجی سلطان، حاجی گل، حاجی بیکه می گذارند. - قربان بی بی به معنی بانوی روز عید قربان به دختری که در ایام عید قربان به دنیا بیاید نام : قربان بی بی، قربان سلطان، قربان گل، قربان بیکه می گذراند. - اراز گل به دخترانی که در ایام ماه مبارک رمضان به دنیا می آیند این اسامی را می نهند: اراز گل، اراز بی بی، اراز بیکه، اراز سلطان و نظیر این اسم ها. (اراز آی به معنی ماه رمضان است.) - صفر گل به معنی گل ماه صفر دخترانی که در ماه صفر به دنیا بیایند این اسامی را می گیرند: صفر گل، صفر بی بی، صفر تاج، صفر بیکه نامهای زیبای دخترانه :
آرال : جزیره
ارکانا : آزاد و مختار آرزی : قهرمان داستان “آرزی -قنبر” آلتین آی : ماهی از طلا آرنا : نهر
الکین : مسافر آلما : سیب آلیش : انس و عادت آنیک : صریح و روشن
آی پارا : پاره ای از ماه
آیتین : دارای جان و روانی چون ماه آی جمال : ماه زیبا آیدا : در ماه آیسن : تو ماهی آیلار : جمع ماه
ایلکای : ماه نخستین آیناز : ماه ناز
تنای : دارای تن و بدنی مانند ماه جیلان/ جیران / جرن : آهو
چیگدم : گل لاله دنیز / دنگیز : دریا
دورنا : درنا سارای : ماه زرد و روشن /قصر
ساناز : نادر و کمیاب سحر گول : گل سحری
سایرا : نغمه گر سو آی : ماه عشق و محبت
سودا : عشق نامهای زیبای پسرانه :
آتالان/آدالان : نام آور
اترک : نام رودی درترکمن صحرا آتامان : عظمت پدر آتایار: یار و یاور پدر آچیل : شکوفان
آخمیر: آرمان / دریغ
آداش : دوست و رفیق
آدلان : صاحب شهرت آدلی/آتلی : مشهور ارکانا : آزاد
ارکین : آزاد و مختار ار یار : یاور جوانمرد آلپای : قهرمان زیبا
آلتای : با ارزش / طلا اورال : نام رشته کوه
اوکتای : نظیر تیر راست کردار آیاز : ژاله صبحگاهی
آیدین / آیدینگ : روشن و منور ایلتای : همتای ایل
ایلدش : هم ایل و قبیله ایلکان : نخستین فرمانروا ایلکایا : صخره ایل ایلکین : نخستین ایلیار : یار و یاور ایل بایات : نامی برای خداوند
بایرا م : عید و جشن پاشا : امیر تارکان : فرد محترم بر گرفته شده از ویبلاگ باغبوستان چوروک
1- یر تامدور / تنور زمینی: گودالی است به عمق تقریبی 80 سانتی متر و به شکل دایره. محیط این دایره در عمق زمین، گشادتر از محیط دهانه ی آن، در سطح زمین است. پس از اتمام گدال، از سه نقطه ی محیط عمقی، سوراخی به سطح زمین باز می کنند تا عمل احتراق از طریق نفوذ هوا آسان شود. این سوراخ ها را کوریک می نامند که معادل آن در فارسی، کوره است. پس از این عملیات، دیواره ی گدال را به وسیله ی گل آمیخته با نمک، صاف می کنند تا برای نان پختن آماده شود. 2- پالچیق تامدور این تنور از نظر شکل کلی مثل یرتامدور است با این تفاوت که به جای گندن زمین، گل را مشت مشت روی هم می چینند تا ارتفاع آن به حدود 80 سانتی متر برسد. در این نوع تنور نیز محیط دهانه ی بالا، از محیط مماس با سطح زمین، تنگ تر است. * امروزه هر دو نوع تنور در شهرها وجود ندارد و فقط در روستاها کاربرد دارد آن هم خیلی به ندرت، زیرا ترکمن ها نیز مثل سایر شهروندان ایرانی، نان را نانوایی تهیه می کنند که در هر شهر و روستایی وجود دارد. قاوور تماچلی چوروک نانی است که خمیر آن را با دنبه ی ریز ریز شده ی گوسفند – قاورتماچ – و نیز تراشه های پیاز مخلوط کرده، در تنور می پزند. پتیر چوروک / نان فتیر این نوع نان را با ترکیبی از روغن، شیر، شکر و جوش شیرین تهیه می کنند و در تنور می پزند. کلچه چوروک / کلوچه این نوع نیز همچون پتیر با ترکیبی از روغن، شیر، شکر و جوش شیرین پخته می شود ولی نسبت به پتیر ضخیم تر است.
سرویس اجتماعی : نمد ترکمن یا کچه هنر دستی ارزشمند منطقه ترکمن که نیازمند حمایت ویژیه مسئولین است .
به گزارش خبرنگار گلستان ما از گمیشان : نمد های زیبای ترکمنی که یکی از محصولات دستی زیبا و هنر دست زنان ترکمن است و چند سالی است که به فراموشی سپرده شده و کمتر کسی به سراغ آن میرود امروزه فقط در چند روستای کوچک از جمله قلعه جیق گمیشان نمد بافان قدیمی وجود دارد و بیم آن میرود که با از دنیا رفتن این هنرمندان ارزشمند این صنعت باستانی هم برای همیشه نابود شود. نقش و نگار های زیبای نمد های ترکمنی عبارتند از: 1)دیه گوز (چشم شتری ) 2)قیچ 3)ساری چیان ( عقرب زرد ) 4)تیرانا (ماهی ازون برون ) با حمایت از نمد های زیبا با این طرح های اصیل علاوه بر اشتغالزایی ، مطمئنا صادرات هم رونق می یابد. با تولید نمد بود كه نخستین شرایط تاریخی تولید لباس های گرم و محافظ به وجود آمد، بدون اینكه حیوان یا جانوری به خاطر پوست خود شكار یا كشته شود. نمد كه از یك سو نماد كار و هنر دست انسان، به واسطه پشم حیوانات تولید می شد، ازسوی دیگر بیانگر رابطه اصولی و پایه ای بین انسان و طبیعت بود. نمد در زمستان های سرد روی چادرهای تركی (یورت، آلاچیق) به صورت سه یا چهارلا افكنده می شد تا سرما وارد چادر نگردد.
كاربرد
تصاویر در زمینه اصلی نمد در اشكال و رنگ های متنوع مانند، جنگ میان
حیوانات، تصویر درختان و صحنه هایی با انسان برخی در شكل آبستراكت، نشانگر
نماد های دوران كهن بوده كه تا امروز نیز در نزد تركمن ها و دیگر اقوام ترك
زبان زنده مانده است. مانند، شاخ قوچ بمثابه سمبول زمین یا ابر بمثابه
تصویر احساس آسمان. نزد تركمن های یموت نمد(كچه) دو طرفه نیز تولید می شده
كه در یورت و آلاچیق بكار می رفته است.
نمد تركمن از انواع مهم و معروف نمد ايراني بوده كه در تركمن صحرا به ان "كچه" گفته ميشود. تركمنها به نمدمالي "كچه باسماق "مي گويند و آن را بمنظور پوشش اسب، زين و پوشاندن ديوارهاي آلاچيق استفاده ميكنند. صنايع دستي، كه هر يك با حفظ طرحهاي اصيل و با الهام از طبيعت همچنان در اين منطقه از كشور و شايد نقاطي ديگر رواج دارد و نمدمالي از جمله اين صنايع دستي زيبا و ساده است كه در گلستان درقالب نمد مالي تركمن و نمد مالي كوهستان توليد ميشود. كچههاي تيره براي فرش كردن كف وديواره آلاچيق نيز به كار ميرود و اين نوع گاهي داراي نقشهاي تزييني نيز ميباشد. بهترين نمد تركمن مربوط به قوم يموت است و هماكنون نيز بيشتر در مناطق يموتنشين رواج دارد زيرا پرورش و نگهداري گوسفندان نيز در اين خانوادهها مرسوم است. بدليل اينكه توليد نمد نياز به قدرت بدني فراوان دارد در بيشتر نقاط ايران نمدمالي توسط مردان انجام ميشود اما نمد تركمن را صرفا زنان توليد مي كنند. شيوه نمدمالي درمناطق مختلف و از ادوار گذشته تاكنون تغييري نكرده و شامل مراحل جور كردن پشم، تهيه قالب، حلاجي پشم، رنگرزي و نقش زني است.امـا موادی که به پشم میافزایند گوناگون است مثلاًدرمازندران آب خالص،درکرمانشاه وفـارس صابون بدین منظورمصرف میشود.مراحل مختلف آن دراستان گلستان : جورکردن پشم : ماده اوليه نمدپشم گوسفندونخستين مرحله شروع کـارنمـدمالی جـورکـردن پشـم اسـت. تهيه قالب:نمدترکمنی به شکل منحنی است ونحوه اندازه گيری آن به وسيله وجب دست که درترکمنی به" قاریش "معـروف است انجام میگيرد.درهرکارگاه نمدمالی ازقالب های حصيری یاچيق متعددی استفاده میشـود.نحوه تهيـه قالب به اینصورت است که نی جگن ونخ پشمی به اندازه فرآورده مورد درخواست توسط خود نمـدمال به ویـژه درمناطق ترکمن نشين بافته میشود.درغيراینصورت به حصيرباف سفارش ساخت داده میشود. حلاجی کردن:درایــن مرحلـه نمـدمال پشم جورشده را توسط شانه وکمان وهشته،حلاجی کرده تابه طورکامل آمـاده ماليـدن گـردد.امادربعضی ازمناطق قبل ازحلاجی با دست آنرا به کارگاههای پشم ریسی میدهند تا به طورجداگانه هرکـدام ازپشم هـا که پيش ازآن طبقه بندی شده حلاجی میشود.دراستان گلستان حلاجی پشم توسط خود نمدمالان انجام میشود.روش دیگر حلاجی وپشم زنی روش ماشينی یاصنعتی است که توسط ماشين های مخصوصی انجـام میشود. رنگرزی: ماده اصلي نمد،پشم گوسفندبه رنگهاي طبيعي مانندسفيد،قهوه اي،سياه ويا تركيـبي ازآنهـا(بـور ) براي زمينه ومقداري پشم رنگ شده به رنگهاي گوناگون جهت ايجاد نقوش است.نمـدمال پ سازحلاجی پشم نسبت به رنگ کردن آن قسمت ازپشم هایی که بایدبه طوررنگـی مــورداستفاده قـرارگيرد اقدام نموده وپس ازخشک کردن آنها کارخود را آغازمیکند. نقش زنی : مناطق ترکمن نشين و فارس نشين استان گلستان هم چون دیگر نقاط کشور در یک ویژگی مشـترکند ایــن کـه اوﻻً نقوش نمدی را ذهنی بر روی قالب نمد اجرا می کنند و ثانياً این نقوش گوناگون اغلب نمدماﻻن ماننـد گنجينــه اي از پيشينيان خود، سينه به سينه به ارث برده اند.در مناطق ترکمنی ،نمدمال در این مرحله قالب حصيری که در زبان ترکمنی به آن قاميش می گویند (و یا حصير را بر روی زمين گسترده )برخـی از نمـدماﻻن قبـل از حصـير، پارچه کرباس را پهـن کـرده آن گاه حصـير را بر روی آن می گذارند (و به وسيله پشم های رنگين نقش مورد نظر را بر روی آن منتقل می کننـد .معموﻻً ایـن نـوع حصير کـه بــه عنوان قالب برای نمدمال به حساب می آید از نوعی الياف نباتی تهيه می شود که خود نمدمال آن را می بافد.دچرا که حصيربافی خود یکی از صنایع دستی است .حصير را یا از برگ درخت خرما و یا از ترکه )شاخه نرم درختـان و یـا نوعی الياف نباتی به نام ليق و یا از نی مثل نی باتلاقی و یا نی باغی و هم چنين نی خيزران یا بـا مبـو معـروف بـه هندی تهيه می کنند.
نقش زنی در مناطق ترکمن نشين ابتدا با رنگ سياه، سپس با رنگ قرمز دورگيری انجام می شود گـاهی نيز این ترتيب تغيير می کند .(هنگامی که نقش کامل شد زمينه را با رنگ روشن به طور کامل با پشم هایی که طول شـان کوتاه تر است )پشم بره که در زبان ترکمـنی بـه آن قـوزی یونگ مــی گوینـد می پوشانند .در صـورتی کـه نمـدمال بخواهد نمدی دو رو داشته باشد پس از آن پشم های رنگين را متناسب با طرح، روی پشم های کوتاه کنار هم می چينند. برخی از نمدهای استان گلستان دو رو بوده و نقش پشت نمد ساده تر از نقوش روی آن است بـرای ایجاد نقوش، پشمهاي رنگين را به صورت رشته هايي درآورده و به شكل نقوش گوناگون بر روي حصير رسـم مي كنند . در این مرحله هم زمان با نقش زنی، آب و محلول صابون را بر روی پشم ها می پاشند و عمل افزودن پشم را با توجـه به ظرافت و یا زمختی نمدی که تهيه اش مورد نظر است آن قدر ادامه می دهند تا پشم هـا روی قالـب هم سـطح گردد .سپس مجدداً محلول آب و صابون می پاشند.
  قالین بافان تورکمن در توکات ترکیه هشتاد
خانواده تورکمن افغانستانی که در سال 1982 از آن کشور به توکات ترکیه کوچ
کردند بیست و هفت سال است فرهنگ و آداب و رسوم خود را حفظ می کنند و به
بافتن قالین ترکمن ادامه می دهندخانواده های تورکمن که 27 سال قبل، از افغانستان به شهر توکات مهاجرت کرده بودند فرهنگ فرشبافی ترکمن را در ترکیه ادامه می دهند. 80 خانواده تورکمن افغانستانی که در سال 1982 از آن کشور به محله “بؤیوک بی باغی” کوچ کردند 27 سال است فرهنگ و آداب و رسوم خود را حفظ می کنند و برخی از آنان نیز به بافتن فرش ترکمن ادامه می دهند. این خانواده ها که در بلوک تورکمن زندگی می کنند علیرغم گذشت سالهای زیادی از مهاجرتشان، مراسمی مانند عروسی، تشییع جنازه و … را بر اساس عرف و عادات خود انجام می دهند. حور اؤز آیدین 51 ساله که بافنده فرش ترکمن است می گوید: «41 سال است که به بافت فرش اشتغال دارم. منبع درآمد ما در افغانستان فرشبافی بود. در ابتدای ورود به ترکیه، تمامی 80 خانواده به بافت فرش ترکمن ادامه می دادند. اما اکنون 10 تا 15 خانواده ترکمن در توکات فرش می بافند.» این زن تورکمن ادامه می دهد: «این فرشها حاصل دسترنج ماست. حاصل سوی چشمانمان است. در افغانستان منبع اصلی درآمد ترکمنها قالیبافی است و تقریبا تمامی بانوان تورکمن قالین بافی را بلدند. در افغانستان در جهیزیه تمامی دختران تورکمن قالین و دستبافته های ترکمنی به چشم می خورد.» قیمت فرش تورکمن در توکات بسته به نوع خامه و ابعاد فرش متغیر است و از 500 دلار شروع می شود. حور اؤزآیدین می گوید: «خامه های فرش را از شهرستان نیکسار می آوریم و همگی، فرهنگ قالین بافابی ترکمن را به دخترانمان هم می آموزیم.» رحیمه قهرمان رئیس “انجمن یاری و مشاوره تورکهای افغانستان در توکات” نیز می گوید: « 27 سال است که در تلاش برای حفظ و دوام فرهنگ تورکمن در توکات هستیم.» قهرمان اضافه می کند: «زنان تورکمن افغانستانی در توکات به بافت قالین ادامه می دهند و با بافت فرش و فروش آن وسایل مختلف تهیه می کنند. انجمن ما از تلاشهای زنان ترکمن برای حفظ فرهنگشان حمایت می کند. می دانیم که فرش نقش مهمی در زندگی تورکمن ها دارد، در حدی که برای قالین ترکمن ترانه ها سروده شده و آوازها خوانده می شود.» استان توکات به مرکزیت شهرستان توکات در منطقه دریای سیاه و بخش دریای سیاه مرکزی واقع است. این استان از شمال به سامسون، شمال شرقی به اردو، جنوب به سیواس، جنوب غربی به یوزگات و از غرب به استان آماسیا ختم می شود. استان توکات طبق برآوردهای جمعیتی سال 2000 دارای 827.027 نفر نفوس بوده است
صنعت قالین بافی که از صنایع قدیمی و پر ارزش افغانستان است در اثر ورود فرش های خارجی در وضعیت ناگواری وحتی به سقوط مواجه است .
درسالهای قبل بخصوص درسال 1387 خورشیدی افغانستان ازدرک تجارت قالین بشتراز 170 ملیون دالرپول بدست می آورد، قالین اولین قلم صادراتی وپردرآمد افغانستان بود . بگفته اوغوز ترکمن که تجارت قالین درشهر اندخوی دارداکنون تجارت قالین افغانستان را پاکستان انجام میدهد بطورکه قالین های افغانستان به پاکستان به قمیت نازل فروخته می وشود وتاجران پاکستان آنرا به نام قالین پاکستان دربازارهای جهانی به فروش می رسانند که این مساله ضربه سخت به صنعت قالین افغانستان زده است ودولت این موضوع را خوب میداند اما توجه ی سازنده ی درین راستا انجام نداده است . اوغوزترکمن می گوید: درسال گذشته قراریکه اطلاع یافته است ازبابت تجارت قالین دولت پاکستان دوبرابرافغانستان عواید داشت بدین معنی که افغانستان ازتجارت قالین 170 ملیون دالربدست آورد درحالیکه پاکستان بشتر از270 ملیون دالرامریکائی عاید داشتند. قالین های مرغوب " یوفک خالی ، خال محمدی خالی ، آلتی بولکی ، چوب رنگ خالی ......" که در شمال افغانستان مخصوصاً دراندخوی تولید می گردند به گفته ی تولید کننده گان آن به سبب عدم بازار مناسب ، بنابر عدم توجه دولت افغانستان ، آهسته آهسته ارزش قالین افغانی روبه نزول رو آورده است. گذشته ازاین که فروشنده ها و تجار قالین ورود فرش های چینی و ایرانی را به بازار های داخلی کشور ضربه ی محکمی بر پیکر صنعت قالین افغانی تلقی میکنند قالین بافان افغان نیز از وضیعت ناگوار زنده گی در داخل کشور رنج می برند. سنجر یکی از قالین بافان اندخوی می گوید : ازاثر بی توجهی دولت باید فاتحه قالین افغانستان را باید خواند زیراکه صنعت قالین درافغانستان شدیدآ به همکاری دولت ضرورت داشت اما دولت ذرۀ ارزش قائل نشد ، بگفته اوغوز ترکمن اگر دولت می خواست به قالین افغانستان توجه می کرد باید پارکهای صنعتی، مواد خام، شست پشم ، مارکیت خرید قالین و سایر ضروریات اولیهء آنها را فراهم می ساخت افسوس که نکرد. او همچنان گفت:" دولت هیچ توجهی به ما ندارد وقتی یک قالین را به بازار عرضه می کنیم پول قالین مصرفش راهم پوره نمی کند." وی افزود: " اگر این شرایط همچنان ادامه یابد همهء ما دوباره به پاکستان مهاجرمیشویم زیرا در آنجا همه امکانات برای قالین بافان مساعد است، هم اکنون هرگاه دولت افغانستان تحقیق را درعرصه قالین بافان درپاکستان انجام دهند آنان میدانند که بهترین قالین بافان افغان درپاکستان اند." دراین حال ایگمبردی یکتن از تاجران محلی قالین در شهراندخوی می گوید که یگانه علت پایین آمدن نرخ قالین در داخل، ورود قالین های بی کیفیت ایرانی ، چینائی ..... است. وی می گوید: در صورتی که دولت زمینه های صدور مستقیم قالین افغانی را به خارج و جلو ورود فرش های خارجی را بداخل نگیرد، صنعت قالین افغانستان بکلی از بین خواهد رفت.. دولت مجبور است برای بقای صنعت قالین تمام مشکلات را از میان بردارد زیرا قالین مبین هویت افغانستان است." . از سوی دیگر استاد جمعه قل خان تاجر قالین، علت پایین آمدن کیفیت قالین را در ورود مواد خام از خارج نیز عنوان میکند. زیرا او می گوید:" ورود پشم ها و رنگ های مصنوعی از پاکستان که بنام پشم ها و رنگهای بلژیکی یاد میشوند نیز کیفیت قالین را پایین آورده و به ارزش آن ضربه زده است." همچنان محمد صادق قاریزاده که تجارت قالین را به آلمان وترکیه انجام میدهد باوردارد که نسبت به سالهای قبل صنعت قالین وحتی علاقه مندی تولید کننده گان آن ازین صنعت کاهش یافته است زیرا زحمات آنان می کشند درآمد آن به هدرمی رود . اومیگوید که حتی بازارداخلی فروشات قالین وگلیم های افغانی با ورود فرش های ترکی ، ایرانی ، پاکستانی حتی چینائی ازبین برده است . ستاربيك زاده مسوول اتحاديه قالين در شمال كشور مي گويد برسي هاي را كه آنان دراين اواخر انجام داده اند روشن شده است كه درولايات شمال و شمال شرقي كشور سالانه بيش از يك ميليون و 5 صد هزار متربع قالين توسط مولدين در 9 ولايت شمال و شمال شرقي توليد مي شود . موصوف مي گويد تنها در ولسوالي چهار گانه اندخوی بيش از 200 شركت مولد قالين فعاليت دارد كه توليد در شماري ازاين شركت ها حتي به نصف كاهش يافته است .. آقاي بيكزاده مي گويد در كل كشور حدودآ هفت ميليون تن مصروف بافتن قالين اند . كه ازاين رقم هفتاد فيصد آنان در ولايات شمالي كشور به سر مي برند ، نامبرد ه گفت اگر به مشكلات اين مولدين توجه صورت نگيرد آنان ممكن ترك پيشه نمايند نبود ماركيت مناسب براي فروش قالين ،مشكلات ترانسپورت ، عدم توزيع ويزه به وقت مناسب را از جمله مشكلات تاجران و مولدين بزرگ قالين عنوان مي كتد . ستاربيگ زاده مي گويد كه نقشه وديزاين كه هم اكنون درقالين هاي افغاني استفاده مي شود را ماركيت هاي خارجي دوست ندارند واين مساله نيزدركاهش صادرات قالين افغاني دربازارهاي جهاني نقش داشته است . همچنان قالین بافان افغانستان امروز امراض گوناگون مبتلا میشوند نبود کلینیک صحی ، نبود امکانات باعث ناامیدی مردم هنر پیشه افغانستان میگردد
 «آنق گذارى» بخشى ديگر از عروسى تركمن هاست. «آنق» كلاهى است كه زنان ازدواج كرده تركمن بر سر مى گذارند و به اين وسيله از دختران مجرد شناخته و مجزا مى شوند. «آنق گذارى» در مراسمى ويژه و توسط عروس بزرگ خانواده داماد انجام مى شود، در اين مراسم علاوه بر كلاه كه سر عروس گذاشته مى شود به او يك كاسه روغن، يك كاسه آرد سفيد و يك «ايگ» كه براى ريسيدن نخ است، اهدا مى شود.تركمن ها اعتقاد دارند اين روغن براى بركت، آرد براى نان آور بودن وخوش قدمى و ايگ به نيت كارى بودن عروس است و نوزادی هم به دست تازه عروس می دهند و دعا می کنند خدا فرزندی سالم به این تازه عروس بدهد . Suratkeş : Baýramdurdy Nuryýew
برچسبها: «آنق گذارى»
 عزیز وطنداشلار ! ترکمنینگ فرهنگی , صنعتی , دیلی , داب دستورلاری ( رسم و رواج لاری) همه دنیانی حیران غالدیراندیر چونکه ترکمنینگ هر بیر نارسه سی دنیاده برنجی اورنده دیر مثال اوچین ترکمنینگ ملی گییم لری انگلستانده برنجی اورنه اییه بولدی , حالی سی هر بیر نمایش لارده برنجی بولیار و ترکمنینگ دیلی , رسم و رواج لاری اوزینه خاص بیر مرتبه ده بولیب همه سی دین و اجتماعی قانونلره دنک گیلیوندیر سبابی ترکمنینگ باش مونگ یللیق تاریخی اونونگ اثباتی دیر و ترکمنلرینگ اتا بابالاری هر بیری بییک امپراطورلیق لار , شاهلیق لار غوریب و ترکمن لرینگ مقدس بیر گچمیشی باردیغینی بیان اتیوندیر. اگرده دنیاا ترکمنلر نقطهء نظرندن غراساق ترکمنلر دنیا و انسانیت اوچین اولی خدمت لار بنا غویاندیر, اینگ غوی مثالی سلجوق ترکمنلرینگ , عثمانلی ترکمنلرینگ , غزنه لی ترکمنلرینگ و باشقه باشقه ساناب سونگنه یتیب بیلمه جک امپراطورلیق لاری بنا ادن دنیاده حکم سوریب گیلن ترکمنلر دنیاده قانونی بیر شکلده اسلامی ( شریعتی ) اوزینه یول سایلاب انسانلاره و نتیجه ده دنیاده باریش (صلح) ساقلاب انسانلاری دوغری یوله تشویق ادیب دنیاده مثال و گورلگه بولیب گیلن لر دیر. عزیز اولکامیز افغانستانده ده ترکمنلرینگ اورنی همیشه اقتصادی , اجتماعی , فرهنگی , سیاسی ..... تایدان تاثیرلی دیر * اقتصادی : اگرده بعضی مثال لار شکلنده آیدیب گیچجگ بولساق ترکمنینگ خالی سی همیشه برنجی درجه ده بولیب 2014 – نجی ییلدا جرمنی ده دموتکس آدلی نمایشنده 60 اولکه آراسنده اسکار جایزه سینی ایکیجی گیزه ک اله گتیردی و اوغانستانی دنیا تانیتدی و اقتصادی تایدان ده اولکامیزنگ ملی گلیرینه اوز غوشانجنی غوشیور. * اجتماعی : ترکمنلر همیشه صادق , خدمتگار و سوزده دورن خلق بولیب تانیلیب اولکامیزداکی همه ملت لر بیلن دوغن یالی یاشاب گیلیوندیرلار. *فرهنگی : ترکمنیگ ملی گییم لری , نهارلاری , صنعتی ( خالی سی ) دیلی , رسم و رواج لاری ..... همه اوغانستانی شیله بیر بای فرهنگی بار دییب دنیا تانیتماغه اولی وسیله دیر. * سیاسی : ترکمنلر همیشه باریشه ( صلح) طرفدار بولیب اولکامیزینگ هر بیر خیرلی مسئله لرینه ایاغی بیلن دالده باشی بیلن چاپاندیر , مثال اوچین هربیر ( لویه جرگه) لرده , قومی مسئله لرده اولکانی آباد و آراملغی اوچین فکر یوره دندیرلر. یونه بیز اوغانستان ترکمنلری غینانساقدا دنیا اوچین , انسانیت اوچین و سونگنده اوغانستان اوچین ادن خدمتلرمیزینگ غارشیلیغینی آلیب بیلمه دیک. 1. من بول یرده گناهی 50%50 بولجک چونکه برنجی دن بیز ترکمنلر اوقامادیق , کدرمیز یوق , یوقاری وظیف لرده تانیش بیلیش یوق بولان سونگ بیزینگ اوسیشیمیز شونگه گوره بولدی. 2. بیزه حقیمیزی گتیریب بیررلر دییب اوتوردیق یونه هانی اویله عدالت لی دولت اداره سنداقی کیشی لر؟ سونگنده بیلدیک که حق بزیلمیز حق آلینار ایکن , یونه گوزلاب دورساق باشقه ملت دوغنلاریمیز بیزدن کان اونگه گیدیبدبر , نتیجه ده عیبی باشقه دوغنلرمیزده آختاریب اوتورمالی اِل اِله بریب اوقالینگ اقودالینگ , ایشلالینگ ایشله ده لینگ , و باشقه دوغنلامیمیز قطارینه بارجاق بولالینگ. باشیمیزه صادق , دوغری , حساب بریب بیلجک کیشی لردن سایلاب اولاره فرصت بره لینگ سیاسی تایدن خلقه خدمت اتسین , استاد لار , اقوجیلار , تجارلار , غیز اوغول , سوادلی سوادسیز دیمان هر بیریمیز اوزیمیزه دوشن بورجی یرینه یتیرسک عالم گلستان بولار.
حرمت بیلن : الحاج نورمحمد قویاش " قاریزاده" 18.01.2014
برچسبها: ترکمنینگ فرهنگی
(ﺁﻻﺟﺎ ﯾﻮﭖ )ﺑﻪ ﺗﺮﮐﻤﻨﯽ: Alaja ýüp
ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﺳﻤﺒﻞﻫﺎﯼ ﻣﻠﯽ ﺗﺮﮐﻤﻦﻫﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﻃﺒﻖ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﺍﺕ، ﺑﺮﺍﯼ ﺣﺎﻣﻠﺶ ﺗﻌﺎﺩﻝ ﻭ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﻣﯿﺎﺭﻩ . ﺍﯾﻦ ﻣﻔﻬﻮﻡ ﺑﻪ ﺟﻬﺎﻥﺑﯿﻨﯽ ﻣﻠﯽ ﻭ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﺍﺕ ﭘﯿﺶ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﺗﺮﮐﻤﻦﻫﺎ ﻭ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺍﻭﺭﺍﺳﯿﺎ ﺑﺮﻣﯽﮔﺮﺩﻩ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺍﻭﻥ، ﻫﺮ ﻭﺿﻌﯿﺘﯽ ﻭ ﻫﺮ ﺣﺴﯽ ﺩﺭ ﺩﻧﯿﺎ، ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺑﺮﻫﻢﮐﻨﺶ ﺩﻭ ﻗﻄﺐ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺍﺯ ﯾﮏ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻭﺍﺣﺪ ﻫﺴﺘﻦ : ﺁﺳﻤﺎﻥ - ﺯﻣﯿﻦ، ﺗﺎﻧﮕﺮﯼ -( ﺍﺭﻟﯿﮏ، ﺍﻧﺴﺎﻥ- ﻃﺒﯿﻌﺖ، ﺷﺐ- ﺭﻭﺯ، ﺟﻨﮓ- ﺻﻠﺢ، ﺯﻥ- ﻣﺮﺩ، ﻣﺜﺒﺖ -ﻣﻨﻔﯽ، ﺳﯿﺎﻩ - ﺳﻔﯿﺪ ﻭ … . ﺁﻻﺟﺎ ﯾﻮﭖ ﻫﻢ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺍﺯ ﺩﻭ ﻧﻮﺍﺭ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻪ: ﺳﯿﺎﻩ ﻭ ﺳﻔﯿﺪ، ﯾﺎ ﯾﮑﯽ ﺗﮏﺭﻧﮓ ﻭ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﺭﻧﮕﺎﺭﻧﮓ. ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ ﻣﺸﺎﺑﻬﯽ ﺩﺭ ﻓﻠﺴﻔﻪ ﭼﯿﻨﯽ، ﺗﺤﺖ ﻧﺎﻡ » ﯾﯿﻦ ﻭ ﯾﺎﻧﮓ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﻩ .
برچسبها: ﺁﻻﺟﺎ ﯾﻮﭖ
بازی دخترانه (آي ترك گون ترك) 
اين بازي در شبهاي مهتابي مخصوصا شبهاي چهردهم هر ماه انجام مي گيرد. تعداد نفرات به دو گروه مساوي(الف-ب)تقسيم مي شود.معمولا هر دو گروه را دختران تشكيل مي دهند.هر گروه براي خود سرگروهي به عنوان ريش سفيد يا داور گروه تعيين ميكنند و در فاصله 20الي50متري هم قرار مي گيرند هر گروه به صورت يك زنجير در خط مستقيمي دستهاي خود را به يكديگر ميدهند و سخت مي فشارند تا يك زنجير گروهي تشكيل دهند.ابتداي بازي با سخنان موزون و اشعار دلنشين كه بين دو سرگروه رد و بدل مي شود اغاز مي گردد: الف: اي ترك گون ترك بيزدن سيزه كيم گرك (دختري همچون ماه و خورشيد مي خواهيد؟كدام دختر را از بين ما مي طلبيد؟) ب: اووي ينگه لي گرك اردي تنگه لي گرك (دختري كه در جلويش ينگه هايش را افتد و در پشت سرش تنگه هاي پول باشد و زباني كه گويا باشد) الف: دل ايچنده كيم گرك هر كيمه گلجك گرك (از ميان زبانها كدام زبان را اختيار مي كني.نوبت به هر كسي كه ميرسد!) ب: سايراپ دوران قيزيل دللي ....دييان شوم گرك (انكه زبان گويا و سرخ دارد.فلان دختر را ميخواهم) الف: اور-دا . ييق_ دا الاغا (اگر مي تواني حمله كن و بگير و ببر!) گروه (ب)هر كسي خواسته شده باشد بايد به طرف گروه (الف)حمله كند تا دستهاي بسته ان گروه را باز كند. اگر دستهاي انان را توانست باز كند يك امتياز مي گيرد اگر خود همانجا مي ماند و بر گروه (الف)يك نفر اضافه مي شود.همين طور بازي ادامه مي يابد تا اينكه يكي از گروهها تمامي اعضاي گروه مقابل را به گروه خود منتقل مي كند. اين بازي جلوه اي از اداب و رسوم گذشته.(كه الان بيشتر اين بازي را در عروسي ها بعد از(كجاوه)يعني وقتي عروس را مي اورند به خونه داماد اين بازي را انجام ميدهند). برچسبها: بازی دخترانه
سوزن دوزی
2 
یکی از با سابقه و پر افتخار ترین نمونه های صنایع دستی کشورمان ،
هنر سوزن دوزی یا رو دوزی سنتی می باشد. هنر سوزن دوزی آراستن پارچه های
ساده و تبدیل آنها به منسوجاتی با رنگها و نخ های متنوع و نقشهای چشم نواز
است و در واقع سوزن دوزی را باید هنر آرایش جامعه و لباس دانست. لازم به
ذکر است که امروزه با وجود کثرت هنرهای ماشینی همچنان هم سوزن دوزی اصالت
خود را حفظ کرده است و علاقه مندان در بین جوامع مختلف دارد. اوصلا سوزن
دوزی به سه شکل دیده می شود. نخست نوعی سوزن دوزی است که در آن زمینه پارچه
کاملا از بخیه پوشیده می شود. دسته دوم که در آن زمینه پارچه، مکمل نقش
هایی است که بر روی آن دوخته می شود و دسته سوم که کم کار نامیده می شوند و
در آنها فاصله نقشها زیاد می باشد. در این گروه گاهی تزئینات جانبی نظیر
سکه دوزی و .... دیده می شود. این هنر یکی از مهمترین هنرهای سنتی زنان
ترکمن بعد از ابریشم بافی است که با نقوش متنوع، زیبا و رنگارنگ خلق می
شود. سوزن دوزی ترکمن که به آن سیاه دوزی نیز اطلاق می شود، در بین ترکمن
ها به نام (کشته) معروف بوده و گستره آن استان گلستان و بخشی از خراسان می
باشد.(کلته و آق اتابای، سوزن دوزی ترکمن، ص9)
منبع: پوشاک و زیورآلات مردم ترکمن، رامونا محمدی  بقيه در ادامه مطلب برچسبها: سوزن دوزی
زیورآلات تركمن 
ساخت زیورآلات تركمن كه عمدتاً شامل زیورآلات زنان میباشد، به عنوان
یكی از صنایع دستی هنری توسط تعداد معدودی از صنعتگران تركمن صورت
میگیرد. این زیورها معمولاً از نقره ساخته میشود و از این رو صنعت
زیورسازی تركمن را نقره كاری نیز میگویند.
البته علاوه بر نقره، از فلزات كم ارزشتر آلیاژی نظیر برنج و ورشو نیز زیور درست میشود كه ارزش آنها كمتر است. به علاوه در زیورهای نقرهای از ورقههای طلا و آبطلا نیز استفاده میشود. از زیورهای نقرها ی در گذشته زیاد استفاده میشد كه این امر به علت قیمت كمتر نقره در مقایسه با طلا، امكان استفاده از آن در سطحی عمومیتر فراهم بوده است. كراهت استفاده از طلا بر ی مردان در دین مبین اسلام نیز یكی از علل عمومیت استفاده از نقره میباشد. امروزه این زیورها علاوه بر استفاده در بازارهای محلی و داخلی بعضاً به بازارهای خارجی نیز صادر میشوند كه در صورت سامان دهی میتواند به عنوان یكی از تولیدات صادراتی منطقه درآید. علاوه بر آن این صنعت میتواند میزان زیادی اشتغال ایجاد نماید. درباره تاریخ زیورسازی در میان تركمنها اطلاعات زیادی وجود ندارد ولی مراجعه به ادبیات شفاهی و داستانهای مكتوب چند سده اخیر تركمن نشان از استفاده از زیورآلات نقرهای در بین تركمنها دارد و فن زیورسازی به عنوان یكی از تكنیكهای مورد استفاده در بین هنرمندان تركمن نقل شده است. ساخت زیورهای تركمن در كارگاه های استادكاران نقرهكار با وسایل ابتدا یی و روشهای خاص صورت می گیرد. زیورآلات تركمن را بر اساس نوع كاربرد آنها میتوان به یازده گروه زیورها ی لباس، سر و پیشانی، مو، گوش، گردن و سینه، مچ دست، انگشت، كمر، ابزار كار زنان، كودكان و زیورها ی اسب تقسیم بندی نمود. در هر یك از یازده گروه فوق میتوان چندین زیور را نام برد كه ما ذیلاً به بررسی جداگانه هر یك از آنها می پرداز یم. ابراهیم کلته برگرفته از وبلاگ شخصی ایشان (اترک) بقيه در ادامه مطلب
برچسبها: زیورآلات تركمن
لباسهای مردان ترکمن 
الف- تن پوش ها:
1 – دُون(don) : لباس اصیل تركمنی ردای بلندی بوده كه از ابریشم دوخته می شود. و تا زیرزانوان می رسید و «دُون» نام دارد. دون بنابه رنگ و نوع بافت بر دو نوع است. اگر از ابریشم كاملا قرمز رنگ دوخته می شود. «قیزیل دُون» یا «قیرمیز دُون» و اگر از ابریشمی دوخته می شد كه رنگ آن متمایل به زرد بوده و بافت پارچه آن یكنواخت نمی شد. در واقع رنگارنگ و راه راه باشد، «قارمادُون»(Garmadon) نام دارد. این لباس بدون یقه برگردان، با آستین های راسته (بدون زیربغلی) كه بجای آن در انتهای آستین و بالا تنه (دو نخ تافته سیاه و سفید یا تیره و روشن) وجود دارد كه به زیبایی این لباس می افزود. بر كمردُون، كمربندی از شال (گاه آراسته به نقره) می بستند كه به آن قوشاق(Ghushagh) و یا «تورمه شال» (Torme shal) می گویند. دو ور(دو راسته ی) دون برروی هم قرار می گیرد و با بندینك و گاه با كمربندی چرمی و پهن نگاه داشته می شود.  2- چأكمن: (chakmen): بالا پوشی است بلندتر از كتهای كنونی كه از كُرك شتر تهیه می شود. چأكمن تهیه شده از كرك ظریف و مرغوب را «اینچه چأكمن» و چأكمنی كه از كُرك زبر تهیه می شود یوغین چأكمن می نامند. 3- اوچمك یا سیلكمه: (ochmak):همان پوستین كه در هوای سرد استفاده می گردد و بنابه نوع پوستی كه از آن تهیه می شود، انواع مختلف دارد. و همانگونه كه ذكر گردید از پوست بره ی قره كول (5-6ماهه) و پوست گوسفند كه به رنگ زرد در می آورند،تهیه می گردد. پوستین را از پوست گوسفند، پوست بره، آستین تنگ و دراز و دامنش تازیر زانو می رسد. در جلو پوستین دكمه و یاقلاب نیست ناچارا وقتی كه می پوشند با دو دست جلوی دامنش را می گیرند. تا از هم باز نشود. اگر آن را از پوست بره بدوزند «سلیكمه اوچمك» می نامند. پوستین دوزی به عهدة مردان است و زنان نیز همكاری می كنند.ابتدا برای دوختن هر پوستین، باید پنچ، شش پوست گوسفند یا هفت،هشت پوست. بره را تهیه می كنند. بعد از پوست كندن حیوان روی پوست آرد جو و نمك و دوغ می ریزند. شش هفت روز در آفتاب می ماند. و وقتی پوست خشك شد با خشت و آجر می مالند. و وقتی كه آنرا تكان دادند. كمی پوست انار ساییده شده و رنگ قرمز به رویش می ریزند و آب می پاشند و بعد از یك روز پوست را با دست می مالند تا نرم شود و بعد از برش می دوزند. 4- كوینك (kognek) پیراهنی ساده و فاقد یقه بوده و با یقه ی كوتاه و مدور و بدون دگمه، با آستین هایی بلند كه به جای دگمه، بندهایی در آن به كار می رفت. پیراهن دیگری نیز دوخته می شد كه آن هم ساده منتها دارای یقه ی كج یا كناری بود. این یقه با سوزن دوزی های مفصلی زینت داده می شد و سر آستین نیز گلدوزی می شد.  منبع دايره امعارف تركمن بقيه در ادامه مطلب
برچسبها: لباسهای مردان ترکمن
لباس زنان ترکمن
لباسهاي زنان تركمن بسيار متنوع است. اين تنوع علت و فلسفه خاصي دارد
كه با دوره هاي سني آن مرتبط است. همچنين زنان و دختران تركمن از لباسهايي
با زيور آلات گوناگون استفاده مي كنند. كه تنوع جالب توجهي دارد.
الف: تن پوشها: 1- كوينك(kognek): زنان تركمن پيراهن هاي ابريشمي مي پوشيدند كه غالباً به رنگ قرمز بوده و «قيرميز كؤينك» (Ggrmgz.k) نام داشت و در قسمت يقه و سرآستين سوزن دوزي مي شد. اين پيراهن، برشي ساده دارد و اغلب در رنگهاي زرشكي، بنفش، قرمزو گاه گلدار انتخاب مي شود. اين نوع پيراهن آستين فراخ (بازيربغلي) دارد كه بصورت اوريپ بسوي مچ دست تنگ مي شود. ضمناً يقة اين پيراهن گرد و بدون برگردان بود و از جلو تا زير سينه چاك دارد. دامن پيراهن نيز از زير بغل تا به پائين (پهلو) بتدريج فراخ تر مي شود.  2- چابيت (chabit): بالا پوشي بود كه زنان تركمني بر روي پيراهن مي پوشيدند. دختران براي دوران عروس شدن نيم تنه مخصوص تهيه مي ديدند كه پر از سوزن دوزي و آويزه هايي از سكه و پولك هاي نقره بود. اين نوع لباس كه در حقيقت نوعي قبا مي باشد. داراي يقة ساده و بدون برگردان مي باشد و داراي قد بلند تا بالاي ساق پا مي باشد از پارچه هاي ابريشمي وگاه مخملي (با آستين) انتخاب مي شود و بر اين نوع قبا راسته و آزاد است. آستين هاي اين قبا از زير بغل تامچ دست به ملايمت باريك مي شود. و در زير بغل قبا زائده اي سه گوش (از جنس پارچه قبا) به آن مي پيوندد. اين لباس از حدود كمر به پايين اندكي به فراخي مي گرايد و در دو پهلوي آن دو چاك مشاهده مي شود. لازم به توضيح است. كه بر مچ آستين و پيراهن يقه ها و كناره هاي آن (بويژه درجلوي سينه) تا انتهاي دامن و اطراف آن و همچنين بر پيرامون چاك پهلوها، رودوزي ونقش بندي مي شود.  منبع دايره المعارف تركمن بقيه در ادامه مطلب
برچسبها: لباس زنان ترکمن
در میان ترکمن ها، استفاده از رنگ قرمز، کاربردهای فراوانی دارد و از اهمیت خاصی برخوردار است. در فرش و پشتی و پوشاک ترکمن به ویژه لباس عروس در گذشته می توان به راحتی به این موضوع پی برد. آرمینوس وامبری، سیاح بلغاری در کتاب خود با نام سیاحت درویش دروغین می نویسد: «لباسش اعم از مردانه یا زنانه به استثنای بعضی تغییرات مختصر که عبارت از افزودن چند قطعه زینت آلات کوچک کار ایرانی می باشد، همان لباسی است که اهالی خیوه بر تن دارند، پوشش اساسی آنها، همان پیراهن ابریشمی قرمز است که زن و مرد هر دو آن را انتخاب کرده اند. در موقع جشن و ضیافت، زن ها روی پیراهن بلند خود شالی می بندند که از دو طرف آویزان می شود، این لباس مخصوصا ایجاب می کند که چکمه های پاشنه بلند به رنگ قرمز یا زرد، به پا کنند.« درباره اهمیت رنگ قرمز در میان ترکمن ها افسانه ای وجود دارد که سینه به سینه از گذشتگان تا به امروز نقل شده است. مرحوم نیازمحمد نیازی که جزو پنجاه و یک محقق فرش جهان بود، معتقد است ترکمن ها با الهام از رنگ ارغوانی و سرخ زیبا و بی نظیری که در لحظه ی طلوع و غروب آفتاب در هم می آمیزد، در نقش های قالی و دیگر صنایع و هنرهای خود به طور خاص استفاده می کنند. نیازی افسانه ای که دلیل اهمیت رنگ قرمز را در میان ترکمن ها نشان می دهد، را این چنین شرح می دهد: » شاهزاده خانم عاشق چوپانی می شود و با مخالفت پدرش مواجه می گردد. اصرار شاهزاده برای ازدواج باعث می شود شاه او را به زندان قصر بیندازد و نگهبانی بر او بگمارد تا فکر ازدواج با چوپان از سر شاهزاده خانم بیرون رود، اما پرنده ای در این میان، واسطه ی بین شاهزاده و چوپان می شود. چوپان هر روز پشم گوسفندان را به پرنده می دهد و پرنده نیز پشم را به شاهزاده که در زندان قصر است، می رساند. شاهزاده خانم با استفاده از پشم هایی که هر روز پرنده برای او می آورد، شروع به بافتن قالیچه می نماید تا این که این موضوع به گوش شاه می رسد. شاه با آگاه شدن از موضوع، به نگهبان قصر دستور می دهد که با مشاهده ی پرنده، تیری پرتاب کند و پرنده را بکشد. روزی از روزها، پرنده از چوپان پشم گرفته و به طرف زندان قصر پرواز می کند. شاهزاده خانم مثل همیشه در جلوی پنجره ی زندان در انتظار پرنده است و نگهبان تیر و کمان خود را آماده کرده تا به محض دیدن پرنده، تیری پرتاب کند و … . پرنده می آید و آمدن پرنده یعنی این که هنوز عاشقی چوپان و شاهزاده ادامه دارد. با دیدن پرنده، شادی در چشمان شاهزاده برق می زند. پرنده آرام در کنار پنجره فرود می آید تا پشمی که چوپان برای او فرستاده را تحویل دهد، نگهبان نیز که مترصد فرصتی است تا پرنده را از پای در آورد، درست همان لحظه که پرنده می خواهد پشم را به شاهزاده بدهد، تیری رها می کند. تیر از بدن پرنده عبور می کند و قلب شاهزاده را می شکافد … شاهزاده با قلب خونین بر روی قالیچه ای که بافته می افتد و قالیچه سرخ سرخ می شود.« این افسانه تأثیر عمیقی بر روی ترکمن ها در استفاده از رنگ قرمز گذاشته و از رنگ قرمز به عنوان نماد عشق و علاقه یاد می کنند.
برچسبها: فرش تركمن
 آثاری از اسب های ترکمن تا چهارصد سال قبل از میلاد مسیح در گورستان های اقوام سکائی در پازیریک در کوه های آلتایی بدست آمده که نشان می دهد در چهارصد سال قبل از میلاد نیز اسب های ترکمن را مانند زمان کنونی با نمد می پیچیدند. اسب های لاغر اندام و بلند بالای ترکمن در این گورستان های همراه با اربابان و خادمین خود دفن شده و اسب های ضعیف را نیز کشته و با این اسب های اصیل به خاک می سپردند و بر آن عقیده بودند که خادمین نیز سوار بر این اسب های پست تر شده، همراه سروران خود به اتفاق اسب های اصیل به آسمان ها خواهند رفت. امپراطوران سلسله هان در چین عاشق این اسب های لاغر اندام و کشیده ترکمن بوده و آنها را اسب های آسمانی می نامیدند و به همین دلیل لشکریان خود را برای گرفتن این اسب ها نزد خوانین تراکمه می فرستادند که با خواهش یا به عنوان امانت گرفته و یا خریده و اگر میسر نبود به سرقت می بردند. بدین منوال تا بالاخره قراردادی بین طرفین بسته شد که هر سال تعداد سی رأس از این اسب ها به امپراطور چین داده شود. در سپاه داریوش هخامنشی سی هزار رأس اسب ترکمن موجود بوده است. اسب ترکمن در دو مقطع شدیداً از دست حکام ضربه خورده است، یکی در دوره نادرشاه افشار که اسب های ترکمنی با سیلمی های عرب ترکیب و نژاد جدیدی به نام چناران بوجود می آید. در این مورد در کتاب تبارنامه اسب ترکمن آمده است: « یکی دیگر از تیره های اسب ترکمن، چناران است که این اسب به وسیله نادرشاه برای لشکر کشی و سواره نظام ایران به منظور تصرف هندوستان بوجود آورده شده است. برای رسیدن به هندوستان راه های طولانی و طاقت فرسا در پیش لشکریان ایران بوده و برای طی این مسیر احتیاج به یک مرکبی بود که قادر باشد این مشکل را حل کند به این منظور طبق دستور نادرشاه سیلمی های عرب با با مادیان های ترکمن ترکیب و نژاد جدیدی به نام چناران بوجود آمد.» باز طبق نوشته کتاب تبارنامه اسب « مدارک قابل ملاحظه ای در دست است که نشان می دهد یکی از اجداد اولیه در تولید اسب انگلیسی (تروبرد)، اسب بلند، کشیده و سریع ترکمن می باشد که در تمام مدت دو هزار سال تاریخ خود این اسب از لحاظ چابکی، استقامت و پرش مورد تحسین عموم بوده است.» نویسنده اثر تبارنامه اسب در مورد سابقه نژاد یموت می نویسد: « متجاوز از چندین قرن است که اسب های منطقه فارس و خوزستان برای سیلمی (تخم کشی) به دشت گرگان برده شده و با مادیان های ترکمن مخلوط گردیده اند که نتیجه آن تیره یموت است که با دیگر تیره های ترکمن از قبیل آخال تکه در بعضی مشخصات اختلاف دارد. تیره یموت اصولا از لحاظ هیکل کوچکتر ولیکن با استخوان بندی قوی تر و سم های محکم تر و بطور کلی اندامش سبک تر ولی استقامت این تیره بسیار عالی بوده و یال و دم آن نیز پر پشت تر می باشد.
یموت اسب سریعی نیست ولیکن بسیار پرنفس است. در سال های اخیر به علت ورود اسب های خالص پاکستانی که مناسب برای مسابقات سرعت در دوره های کوتاه هستند، میدان رقابت برای اسب های ترکمن که دارای قدرت و نفس هستند تنگ شده و در نتیجه تعدادی از اسبداران ترکمن بدون هیچگونه مطالعه علمی و هدف صحیح شروع به خریدن آن برای تخم کشی با مادیان های ترکمنی نمودند و اسب دوخونی بوجود آمد. این نوع کشش ها اصالت چندین صد ساله اسب ترکمن را نیز از بین برده اشت.»
برچسبها: تاريخ اسب تركمن
 یمود ( یموت( نوعی از اسب مشهور ترکمن است و منشاء بسیار قدیمی دارد. اسب یموت شکلی تنومند، خوش اندام و هماهنگ دارد و امتیاز آن در استقامت و سرعت است. نوع بسیار معروف آن کور اوغلی است. کور اوغلی اسبی است بردبار، تیزتک و سری خوش فُرم دارد. اسب یمود دارای یال بسیار ظریف و کم پشت، بسیار محکم وئطاقت گرمای شدید را دارد، باوقار و با نزاکت بالا، بویژه برای مسابقه و اسب سواری در مسافت های طولانی مناسب است. سرو گردنی کوتاه و پایداری بسیار بالا و محصول آمیزه ی اسب ترکمن با اسب های نواحی جنوب ایران مانند، فارس و خوزستان است، که به منطقه ترکمن صحرا آورده شد. اغلب به رنگ سفید، رنگ پوست روباه و طلایی وجود دارد. اندازه ی بلندی آن ۱۴۷تا ۱۵۵ سانتی متر است. آخال تکه از نسل اسب های ترکمن کهن و باستانی است، که تا ۲۵۰۰ سال پیش نیز زیست داشته است. آخال تکه اسبی است با استعداد فوق العاده و همچنین منشی بسیار خودسر دارد. اسبی است با توانایی بالا، با سری راست، گردنی ظریف، طول متوسط، گاهی دارای شانه های اُریب. مچ پای برجسته و کفل افتاده دارد. اسبی کشیده و بلند، پاهای مقاوم با سمی سخت است. گاهی سینه کم عمق و باریک و گردنی همانند گوزن وارونه و کش دار بویژه با توانایی یورتمه خوب، مستعد برای کوه و کُتل است. پوست و یال ظریف و ابریشمین دارد. این اسب نزد قبایل تکه در استپ های شمال ترکمن صحرای ایران و جمهوری ترکمنستان موجود است. رنگ های اصلی آن کهر، خاکستری، سفید، طلایی رنگ، سرخ و سیاه کلاغی است. نام آن به لحاظ اینکه منطقه ای است که ترکمن های تکه در آنجا زیست دارند، خوانده شده است. بلندی اندام آن اغلب بین تقریبا، ۱۵۰ و ۱۶۰ سانتیمتر است. اسب آخال تکه دنباله اسب های کهن ترکی است و از زمانی که انسان اندیشمند وجود داشته، در استپ های جنوبی روسیه و آسیای مرکزی پرورش یافته، شاخص و بمثابه نماینده سه نوع اسب ما قبل تاریخ، که در دوران قبل از میلاد وجود داشتند، است، که تا چین قدیم مشهور و هواخواهانی بسیار داشته است. این اسب در جنگ ها و غارت ها تلفات بسیار داشته و در دوران حکومت تیمور لنگ شماری از آنها با مادیان های عرب اصلاح شد. نواحی پرورش اسب آخال تکه در ترکمنستان، قزاقستان،قیرقیزستان و ازبکستان است. اسب آخال تکه در اسب های اروپایی نیز در اصلاح نژاد پیش از همه در«ترکمن آتی» تاثیر خود را گذاشته است. پرورش اسب ترکمن به نام «ترکمن آتی» در اروپا درسال های ۸۸ /۱۷۸۶ بنام پرورش اسب فریدریک ویلهلم پایه گذاری شد. بقيه در ادمه مطلب
برچسبها: نزاد هاي اسب تركمن
کلبه ام در یکی از دور افتاده ترین قریهء وطن زیبایم افغانستان و آن هم گنبد خاکی , از صبح تا شام و حتی شبها میبافم , میبافم تا همهء خانه های وطنم حتی دنیا را گل بکارم و قالین فرش کنم تا.. بزرگان , رهبران و مردمان وطنم و دنیا از نقشه های که من با نوک سوزن و کارد بافتم بینند و لذت یبرند اما بیخبر از آن که ماها بافتن یک فرش من طول میکشد و من هنوز فرش پلاستیکی در خانه دارم , اما پروایش راهم ندارم چون آنقدر میدانم که بابا و اجدادم امپراطورها و حکمروایانی در جهان بوده است و فرشهای ابریشمی و تزئینی را زیاد استفاده کردند و به خود میگویم که من اولادهء آنها هستم بگذار بفافم تا این صنعت من هر خانهء را در جهان تزئین کند و فقط به این میبالم و به بافتن قالینم ادامه میدهم گلهء از بزرگان وطنم ندارم چون آنها با معاملات سیاسی شان مصروف و مشغول هستند و خبری از من بگیرند , شاید مثل من هزاران خانم افغان در چنین حال باشند گاهی در وقت قالین بافتن دختران همسایه هایم به ما سر میزنند و میپرسند قالین شما چقدر بافته شد ؟ و یک کمی هم از اوضاع قریه و شهر صحبت میکنیم چون روی برق را قریه ما ندیده است که تلویزیون داشته باشیم و از تحولات کشور و جهان با خبر شویم. اما روزی از زبان دختر همسایه شنیدم که در قریه همه از 2014 صحبت دارند اما بیخبر ازینکه چه واقعه در این سال رخ خواهد داد؟ نزد خود فکر کردم شاید این هم مثل سال 2012 باشد که میگفتند جهان برای سه روز تاریک میشود و یا هم ستارهء از آسمان فرو میآید , خوب بالاخره فکرم مشوش شد و توکل را به خدا کردم و به بافتن قالین ادامه دادم چون یگانه منبع عاید ما قالین است و تاخیر در کار مثل تخطی از قانون محسوب میشد. بالاخره دیگر که شد بخاطر پخت و پز از اطاق قالین بافی بیرون میشدم متوجه شدم که گلی از نزدم اشتباه بافته شده بود در این وقت بود که شوهرم نیز وارد اطاق شد که خسته به نظر میرسید و عصبانی شد و با کارد قالین بافی آنقدر به سرم زد که خون جاری شد فکر میکردم سرم مثل غربار سوراخ شده باشد. بالاخره مرا به شفاخانه بردند و موهایم را قیچی کردند تا سوراخ های سرم را پانسمان کنند , یکباره بالای سرم خبرنگاران و رسانه ها بارید آنقدر میپرسیندند که فوراً ضرب المثل مشهور به ذهنم آمد " بز در غم جان کندن قصاب در غم چربو " حتی بعضی از خبرنگاران بخاطر دریافت چنین خبری خوش به نظر میرسیدند . حالا گله من از تمام بزرگان , رهبران , رسانه ها , مسئولین , مردم , این است که چرا قبل از واقعه عمل نمیکنیم؟ کسی آمده باشد و سوراغی از من و امثال من گرفته باشند. شاید هزاران درد دیگری باشد که دختر قالین باف ترکمن در دل نگهدارد و شاید هم هیچ گفته نتواند . نویسنده : نورمحمد قویاش " قاریزاده "
01.01.2014 بر گرفته شده از سایت نوزمحمد قویاش
|
|
|
بازدید ها برچسپ ها • سنتي (1) • تاريخي (1) • بازی دخترانه (1) • لباس زنان ترکمن (1) • سوزن دوزی (1) • فرش تركمن (1) • زیورآلات تركمن (1) • احمد یسوی کی بود (1) • افسانه پيدايش تركمن (1) • طوايف تركمن (1) • نزاد هاي اسب تركمن (1) • تاريخ اسب تركمن (1) • كول هاي (1) • لباسهای مردان ترکمن (1) • تعريف شعر (1) آخرین مطالب Fri 3 Jul 2020">ویب سایت جدید ما Thu 14 May 2020">افغانستانده ترکمن دیلینده نشرات و مطبوعات: Mon 27 Apr 2020">مخدومقلی فراغی نینگ غوشغی لارینده قیامتینگ نشانه لاری Fri 7 Sep 2018">دنیا آدلی ایزی گیدارلی حکایه Thu 24 May 2018">الحاج محمدهاشم ولیزادهء اندخویی Wed 23 May 2018">بیوک شاعر "خاقانی" غزلی نینگ استقبالینه تخمیس ( اینانمز سن ) Tue 30 Jan 2018">نظری به سیلاب خیزی دریای آقچه! Sun 21 Jan 2018">با آداب و رسوم ترکمن ها آشنا شوید Thu 18 Jan 2018">دولت محمد آزادی Mon 27 Nov 2017">کونگلوم آچیلماز Sat 11 Nov 2017">استاد محسن خان نینگ سایت حقینده یازیب یولان مطلبی بیوگرافی ها |
||
