ابزار وبمستر

ماتال

ماتال
ماتال/ چیستان اشعار یا سخنانی معما گونه است که در بین همه ی طوایف و اقوام از جمله ترکمن ها رواج دارد و در اوقات فراغت برای سرگرمی که رشد فکری و شکوفایی ذهنی را در بر دارد، مطرح می شود. در زیر نمونه ای از ماتال های ترکمن را ذکر می کنم:

یری آق، تخمی قارا، ال بیلن اکرلر، دیل بیلن اورارلر.
جواب: نامه

ایکی قولاق باشیندا، اون اوچ قوشاق بیلیندا، خلایق لر داشیندا، شادی، خرم دیلیندا.
جواب: دوتار

ماتال/ چیستان اشعار یا سخنانی معما گونه است که در بین همه ی طوایف و اقوام از جمله ترکمن ها رواج دارد و در اوقات فراغت برای سرگرمی که رشد فکری و شکوفایی ذهنی را در بر دارد، مطرح می شود. در زیر نمونه ای از ماتال های ترکمن را ذکر می کنم:

یری آق، تخمی قارا، ال بیلن اکرلر، دیل بیلن اورارلر.
جواب: نامه

ایکی قولاق باشیندا، اون اوچ قوشاق بیلیندا، خلایق لر داشیندا، شادی، خرم دیلیندا.
جواب: دوتار

آنگریسی قایا، بأریسی قایا، اورتاراسی ثاری مایا.
جواب: تخم مرغ

یرآشاقیندا آی گِ زر.
جواب: آزال / گاو آهن

قارانقی اویدا قپلانگ گورلایار.
جواب: هاراز / آسیاب

دوين اؤيلأنأ - دوين اؤيلأن، آتيم گيتدي دوين اؤيلأن، آياغيندا سال يوپک، ساللاپ گيتدي دوين اؤيلأن.
جواب: گون، دوشدوش، سرپيگينگ باغي

ايکي اينر، بير مايا، آيلانيپ گيردي چايا.
جواب: آي، گون

قير آت بيلن قره آتيم، بير بيري نينگ ايزيندا، بير بيريني کواليار، جمله عألم گؤزونده.
جواب: گيجه، گونديز

آئيم بار، آي بنديم بار، اون ايکي هيکل، بير بنديم بار.
جواب: ئيل

بير آغاجيم بار اون ايکي شاخا، هر آغاجي اوتوز ياپراق، ياپراکلارينگ بيري قره، بيري آق.
جواب: ئيل، اون ايکي آي، اوتوز گون، گيجه گونديز.

هتجه دم هتجه بولار، بيلمه‌ ديم نيجه بولار، اول ايکي يومورتغادان، قيرق سکيز جويجه بولار.
جواب: اون ايکي آي، قيرق سکيز هپته

دؤرت اوکارام هاپدا هاپ، بيريني آچدا بيريني ياپ.
جواب: دؤرت پاصيل

اول گيتسه، قالالار همه جاندار آرمانلي، دوقکوز بوغوندان گچيپ، گلر الي درمانلي.
جواب: ياز پاصيل

ايکي دويپ آغاجيم بار، بيري اؤل، بيري قوري.
جواب: قيش و ياز

آق اينر چؤکمه‌سه، بوز مايا قايماز.
جواب: قار و ير

چاپراز دوومأم يازيلار، قارانگي‌دا دوزولر.
جواب: ئيلديز.

آغل دولي آقجا قوزي، ارتير تورسام يوکجا قوزي.
جواب: ئيلديز

آق مونجوقيم اوزولدي، يره باکا سوزولدي.
جواب: سوينن ئيلديز

آغير حاليم کاکا بيلمن، اوونوق داشين دؤکه بيلمن.
جواب: آسمان و ئيلديز

ياشليقيندا اوراک يالي، اورتا ياشدا چؤرک يالي.
جواب: آي

چاناک دولي سويت يالي، شونسوز گيجأنگ دويت يالي.
جواب: آي

دگيرمنينگ اورتاسيندا داشي بار، گؤرن ئيگيدينگ يوز ئيگريمي ياشي بار.
جواب: آي

بير توقالاک داشي بار، آلتيندان يولداشي بار، اوني بيلن ئيگيدينگ، عقل بيلن هوشي بار.
جواب: آي، گون

تس تگله‌ک قيزيل داش، جمله عألم اوندان خوش.
جواب: گون

کؤله گه ‌سيز قول آشار.
جواب: سِس

آخان آخان آخاني، گزر کوللي جهاني، گلر موندان گچمأگه، اتي يوق هم ده قاني.
جواب: يل

گيدر گيدر ايزي يوق، دايانماغا ديزي يوق.
جواب: يل - تووه‌لي

موندان اوردوم قليجي، عرپدا شانگلار اوجي.
جواب: ييلديريم

بير دوغانيم بار، اؤز قبريني اؤزي قازار.
جواب: دامجا

بير دوستوم بار، داغلارا گلر- گيدر.
جواب: اومور

داشدان گؤرسنگ يالدير- يالدير، ياننا بارسانگ ، آقجا بالدير.
جواب: سوو

اويوپ آلدين ايزي يوق.
جواب: سوو

داغدان قايدار قيقيرار، يول بويونچا سيقيرار، آستين- اوستون اتديم ديئيپ، يولبارس کيمين باقيرار.
جواب: سيل

هوم مونجوقا - هوم مونجوق، اوچوپ گم بولار مونجوق.
جواب: اوچقون

بير ساناجيق ناريم بار، حتدينگ بولسا بيرين يار.
جواب: کؤز

قيزيل اؤکوز ياتان يرده اوت بيتمز.
جواب: اود

قوواتي يل، اؤلومي سوو.
جواب: اود

آتاسي آتلانيانچا، اوغلي بازارا بارار.
جواب: توسسه

گؤک ياغليغا دووپ ، گؤگه سلام ايبرديم.
جواب: توسسه

توکاي اته‌گي تاکير، تاکير اته‌گي ايکي چوکور، اوندان آشاقراک دوشسنگ، يوودوپ ياتان بير هوکور.
جواب: ساچ، مانگلاي، گؤز، بورون، آغيز

قره داشدان دؤولن قئيچاک داش.
جواب: قاش

دويپ‌ سيز دريانگ باشيندا، دويبي قوم‌سوز قاميش اوتير.
جواب: گؤز و کيرپيک

بير آلاجا يوپوم بار، نيرأ اوزاتسام يتيأر.
جواب: گؤز

ايلأگ گچر قره آتيم، بيلأگ گچر قره آتيم، داغ دويبونينگ سووني، دورلاپ ايچر قره آتيم.
جواب: گؤزونگ بأبنه‌گي

سوو سيز يردن سوو چيکار.
جواب: گؤز ياشي

گل ديسم گله ‌نوک، گلمه ديسم گليأر.
جواب: دوداک

يري باردا، آدي يوق.
جواب: ايکي مورتونگ آراسي

آغيل دولي آقجا قوزيم، قاپيسين ياپسام، يوکجا قوزيم.
جواب: ديش

خاطار- خاطار داش قويدوم، آل آتيمي بوش قويدوم.
جواب: ديش، ديل

آستي قايا، اوستي قايا، اورتاراسي خمير مايا.
جواب: ديل


منبع
فصلنامه ياپراق

ابزار هدایت به بالای صفحه